Nhiều phụ huynh thấy con phát âm sai nhưng không biết sửa từ đâu. Tin vui là trẻ nhỏ bắt chước âm thanh nhanh hơn người lớn rất nhiều — quan trọng là bắt đầu sớm và đúng cách. Dưới đây là các bước nền tảng, kèm một video của cô Hồng để luyện một phần trẻ rất hay đọc sai: các con số.
Vì sao phát âm quan trọng ngay từ đầu
Khi trẻ phát âm sai mà không được sửa, não dần "cố định" âm đó là chuẩn; càng lớn càng khó sửa. Ngược lại, học đúng từ đầu cho con nền tảng để nói tự nhiên và tự tin. Phát âm rõ còn giúp người nghe hiểu đúng ý — ví dụ sheet và ship chỉ khác một âm nhưng nghĩa khác hẳn.
Bước 1: Bắt đầu với phonics
Phonics dạy mối liên hệ giữa chữ viết và âm thanh. Thay vì học vẹt từng từ, con hiểu quy luật: chữ "a" trong cat, apple, ant thường đọc là /æ/; còn "ea" có thể đọc khác nhau như trong read /riːd/ và bread /bred/. Chương trình phonics thường bắt đầu từ 5–6 tuổi, song song với việc học đọc.
Bước 2: Luyện qua vần điệu và bài hát
Trẻ học phát âm tốt nhất qua âm nhạc và nhịp điệu. Các bài hát chữ cái, bài hát phonics, hay câu líu lưỡi (tongue twister) đều vừa vui vừa hiệu quả. Ví dụ câu "She sells seashells by the seashore" luyện cùng lúc các âm /s/, /ʃ/ và /iː/.
Bước 3: Chú ý những điểm trẻ hay đọc sai
Có những nhóm từ trẻ Việt thường phát âm sai mà phụ huynh ít để ý — điển hình là các con số. Các số như three, thirteen, thirty dễ bị nhầm vì khác nhau ở âm /θ/, trọng âm và phần đuôi -teen/-ty; riêng cặp fourteen và forty nếu nhấn sai trọng âm sẽ gây hiểu nhầm hoàn toàn về con số.
Đây là lúc một tài liệu chuẩn rất hữu ích. Hãy luyện cùng con từng âm, đọc chậm rồi nhanh dần, và để con nghe lại giọng đọc mẫu nhiều lần.
Bước 4: Ghi âm và so sánh
Một mẹo đơn giản mà hiệu quả: ghi âm con đọc một đoạn, rồi phát lại cùng bản gốc của người bản ngữ. Con tự nghe ra điểm khác biệt — cách này hiệu quả hơn nhiều so với việc người lớn liên tục chỉ lỗi.
Điều phụ huynh nên tránh
Đừng ngắt lời sửa phát âm khi con đang nói — điều này làm con mất tự tin và ngại nói. Hãy ghi chú lỗi, đợi con nói xong, rồi nhẹ nhàng luyện lại âm đó trong một bài tập riêng.
Trong video dưới đây, cô Hồng hướng dẫn cách đọc số trong tiếng Anh kèm phát âm mẫu rõ ràng. Phụ huynh mở cho con xem và cùng đọc theo từng số để con sửa đúng ngay từ đầu: